Daan Bruggink

Natuurlijke architectuur: biophilic gebouwen

In deze presentatie vertelt Daan over zijn inspiratie op de natuur en hoe zijn bureau dat vertaald in de architectuur. Vanuit de maatschappelijke ontwikkelingen in de bouwwereld neemt hij jullie mee naar praktische voorbeelden. Aan de hand van verschillende projecten laat Daan zien hoe de natuur een geïntegreerd onderdeel kan zijn van de architectuur. Een van die projecten is de ecologische basisschool De Verwondering in Almere, die volgend jaar opgeleverd zal worden.

De biophilic architectuur van architect Daan Bruggink versterkt de band tussen mens en natuur in de leef- en werkomgeving. Ontwerpen van ORGA leggen de focus op een transitie naar fossielvrij bouwen met natuurlijke en biobased materialen.

Nico Wissing

Schoolplein als verlenging of vervanging van het klaslokaal

Groen heeft vele baten. Het verkoelt bij hitte, beschut bij regen, voorkomt erosie en bevordert de gezondheid. Het is essentieel om deze baten actief in te zetten bij de inrichting van de leefomgeving zodat mens én natuur daarvan profiteren. Door de omgeving van een school natuurlijk in te richten, kun je functies stapelen, waardoor het schoolplein als verlenging en zelfs als vervanging van het klaslokaal fungeert. Zo krijgt het groene schoolplein, naast alle andere baten van groen, ook een educatieve functie. Nico Wissing, mede-oprichter van NL Greenlabel, zal laten zien dat al deze verschillende baten sterk met elkaar samenhangen als ze de uitgangspunten vormen bij de inrichting van een gebied.

Nico Wissing, oprichter en eigenaar van NL Greenlabel en GreenM2, heeft meer dan 30 jaar ervaring in tuin- en landschapsontwerpen. Hij wordt door velen gezien als “Groene Visionair”. Door zijn geheel eigen kijk op, en gebruik van duurzame materialen wordt hij in het binnen- en buitenland met grote regelmaat gevraagd voor adviezen, ontwerpen of lezingen. Daarnaast is hij samen met Lodewijk Hoekstra oprichter van NL Greenlabel dat middels een integrale methodiek beoordeelt hoe duurzaam en gezond de leefomgeving, van schoolplein tot woonwijk, is.

Tia Hermans

Groen Binnen, Goede zinnen!

Uit experimenteel (gecontroleerde omstandigheden), vaak kortlopend (minder dan drie maanden) onderzoek is bekend dat planten binnen een positief effect hebben op de luchtkwaliteit (minder vluchtige organische componenten, hogere luchtvochtigheid) en op het welbevinden van mensen. De vraag is of die positieve resultaten ook gevonden worden in praktijkomstandigheden, en zo ja, langdurig standhouden. De opvallendste resultaten uit het inmiddels afgeronde driejarig onderzoek worden gepresenteerd. Het betreft onderzoek uitgevoerd in kantoren en zorginstellingen. Op elke locatie was telkens één ruimte voorzien van planten met een vergelijkbare ruimte zonder planten. Beide ruimtes waren voorzien van sensoren.

Tia Hermans werkt bij Wageningen Research. De laatste 4 jaar is ze betrokken bij het praktijkonderzoek naar het effect van binnengroen op gezondheid van mensen. Haar ambitie is om het binnengroen ook ten goede te laten komen aan het biodiversiteitsherstel.

Kim van der Leest

Het levende gebouw, leeromgeving van de toekomst

Het Levende Gebouw is een concept waarmee je uiteenlopende partijen kunt enthousiasmeren om schoolgebouwen haalbaar en beter te vergroenen. Schoolomgevingen goed voor mens, klimaat, natuur en economie.
Het Levende Gebouw is inmiddels vakliteratuur op TU Delft Bouwkunde. Er wordt lesmateriaal over ontwikkeld voor overig onderwijs. Overheid gebruikt het als inspiratiebron om hun duurzaamheidsdoelstellingen te vertalen.
Laat je inspireren door groene conceptontwikkelaar Kim van der Leest. Zij laat aan de hand van praktijkvoorbeelden de vele kansen zien die Het Levende Gebouw biedt om te komen tot haalbare groene oplossingen. We gaan gezamenlijk aan de slag met het integraal vergroenen van een schoolomgeving.

Kim van der Leest, groene conceptontwikkelaar, belevingsspecialist en bioloog. In opdracht van branchevereniging VHG ontwikkelde zij de handleidingen De Levende Tuin en Het Levende Gebouw. Kim werkt regelmatig samen met opdrachtgevers en architecten voor het realiseren van prettige gezonde schoolgebouwen en het integreren en ontwikkelen van groen lesmateriaal. 

Robin Kop

Een duurzame school met eco-schools: leerlingen nemen de leiding

Je wilt het thema ‘duurzaamheid’ in je lessen of schoolbeleid inpassen, maar je weet niet goed hoe? Eco-Schools stimuleert leerlingen om zélf activiteiten te ondernemen om de school (verder) te verduurzamen. Zij maken duurzaamheid bespreekbaar en brengen de school in beweging naar een nieuwe situatie. Eco-Schools richt zicht hierbij op het proces, waar veel andere projecten zich voornamelijk richten op de inhoud. Samen met leerlingen werk je aan een meer duurzame school: goed voor de toekomst, praktijkgerichte vaardigheidstraining én de ‘schoolportemonnee’. Ervaar in deze workshop hoe dat proces in zijn werk gaat en hoe eenvoudig je al snel grote resultaten kunt bereiken.

Robin helpt je bij de uitvoering van natuur- en milieueducatie (NME), of je nu een school bent of een organisatie uit Nijmegen. Vanuit de Bastei, afdeling NME is het doel een brug te slaan tussen de onderwijswereld en de plekken waar leerlingen kennis en praktijkervaringen op NME gebied kunnen krijgen. Daarnaast begeleidt Robin schoolpleinen die aan de slag willen met een groen schoolplein, of die op weg zijn naar een duurzamere school met Eco-Schools.

Janneke Hagenaar

Groene kinderopvang, kinderspel!

In de workshop krijg je een kijkje in de keuken van Groen Cement. Hoe en waarom zij bijdraagt aan het grootbrengen van kinderen die spelenderwijs zorg en liefde voor de natuur ontwikkelen. Kinderen en natuur zijn de belangrijkste schakels voor de toekomst van onze aard. En juist in de eerste levensjaren ontwikkelt zich een blijvend gevoel voor natuur.
In de workshop gaat het erover hoe je natuur, pedagogiek en organisatie in kunt zetten in groene kinderopvang. We kijken naar aansprekende praktijkvoorbeelden waar ook baby’s al ontdekken hoe fijn ’t buiten is. Verrijkt met kennis en inspiratie verlaat je de workshop, klaar om ze in jouw praktijk uit te proberen.

Janneke Hagenaar –bestuurslid Groen Cement en eigenaar van Bureau Hagenaar. Groen Cement is een open netwerk van pedagogische professionals en specialisten binnen natuur- en milieu. Ze zijn letterlijk het ‘cement’ tussen twee werelden. Vanuit bureau Hagenaar is Janneke werkzaam als jonge kind specialist, onderzoeker, onderwijsontwikkelaar binnen kinderopvang en onderwijs.

Tom Koenderman

Systeemdenken in plaats van productdenken voor een gezond binnenklimaat

Tijdens mijn studie – een combinatie van Biologie en Bedrijfskunde – moest ik me vooral bezighouden met theoretische kennis. Al snel merkte ik dat ik toegepaste kennis veel interessanter vind. Daarom ben ik mijn bedrijf Cloud Garden begonnen. Mijn ‘beta’ en ‘alpha’-achtergrond helpen een brug te slaan en een dialoog tussen beide partijen te faciliteren. Het motiveert mij enorm om als bedrijf echt impact te hebben.

Jan Willem van Kasteel en Teun van Wijk

Integratie groen in bouwproces

Integratie van groen in het ontwerp van een nieuw schoolgebouw is zeer gewenst. De financiering hiervan is een uitdaging. In een ontwerp- en bouwtraject worden veel keuzes gemaakt over de kwaliteit van de leeromgeving. Toepassen van groen is daar één van. De haalbaarheid van de groene ambitie wordt mede bepaald door de andere ontwerpkeuzes.
In de workshop gaan we samen met u op zoek welke groentoepassing de meeste impact maakt in uw leeromgeving en geven we u handvaten om de groene omgeving (financieel) haalbaar te maken in uw project.

Jan Willem betrokken is als huisvestingsadviseur betrokken bij vele duurzame schoolgebouwen. Verbinden van de duurzame ambitie met het budget ziet hij als uitdaging waarbij ervaring, samenwerking binnen het team, financieel programmeren en focus op bouwfysica worden ingezet om de ambitie te realiseren.

Teun van Wijk heeft als adviseur ruim 30 jaar ervaring in het verbinden van onderwijs en onderwijsomgevingen, met vaak verrassende en innovatieve resultaten. Van Wijk begeleidt de vertaling van een onderwijsvisie in uitgangspunten voor organisatie, leeromgeving en gebouw. Hij doet dat bij voorkeur samen met de gebruikers en stimuleert hun out-of-the-box te denken. Daartoe heeft hij verschillende effectieve methodes en werkvormen ontwikkeld, die creativiteit, toekomstgericht denken en samenwerken stimuleren.

Jolieke, Roos, Sam, Michelle en Juul

Urban farm als ontmoetingstuin op de HAN

Tijdens de workshop willen we graag uitleg geven over de mogelijkheden van verduurzaming op een school. Hoe pak je dit aan? Wat zijn de mogelijkheden en vooral voor wie is het van belang? Wij hebben onderzoek gedaan naar de Urban Farming in Nederland en willen graag laten zien hoe wij dit toepassen op de HAN University of Applied Sciences. We willen hiermee bereiken dat meerdere scholen ons voorbeeld zien en ook gebruik gaan maken van Urban Farming. Het voordeel aan Urban Farming is namelijk dat je het zo kan maken als je zelf wil! Dit willen wij graag overbrengen aan het publiek.

Wij zijn Jolieke, Roos, Sam, Michelle en Juul. Wij studeren op de HAN University of Applied Sciences en zijn net aan ons derde jaar begonnen van de opleiding Voeding en Diëtetiek. Doordat wij een opdracht op school hebben gewonnen mogen wij samen met de Green Office gaan werken aan dit geweldige project.

Laura Minderhoud en Irene Bremmers

De buitenklas maakt het verschil

De Buitenklas van bs. St. Gerardus in Weebosch (Bergeijk) viert bijna haar 10-jarig bestaan. De destijds nieuwe directeur had een droom: de buitenruimte en het nabijgelegen bos optimaal gaan gebruiken voor spel, ontwikkeling en curriculum doeleinden. Met veel vrijwilligers en subsidies van o.a. prov. Noord-Brabant en Rabobank werd het project gestart. Het team werd getraind door Laura Minderhoud om de natuurrijke omgeving te integreren in alle leer- en ontwikkel doelstellingen. Docent Irene Bremmers (nog steeds gr.1-3) vertelt wat de Buitenklas betekent voor de kinderen, het team en het overleven van de school.

Als ortho- en klinisch pedagoog richt ik me, vanuit GPA Kind en Natuur, op het belang van natuur voor een gezonde ontwikkeling van kinderen. Ik werk samen met scholen, kinderopvang, gezondheidszorg, wetenschap en overheid om de groene pedagogiek didactisch, pedagogisch, in beleid en in de praktijk een plek te geven.

Ik ben Irene Bremmers en al 40 jaar werkzaam in het basisonderwijs als groepsleerkracht, waarvan 10 jaar op de St Gerardusschool in Bergeijk.  Samen met Laura, directie en team heb ik mogen bijdragen aan de ontwikkeling en de borging van de Buitenklas. In de afgelopen 10 jaar, heb ik ervaren hoe waardevol een Buitenklas kan zijn voor het welbevinden en de ontwikkeling van kinderen.

Yvonne Gerritsen

Stop de klok! Inzicht in de energietransitie

In deze workshop worden de opzet, werkvormen, inhoud van de masterclass Energietransitie toegelicht. Deze masterclass wordt gegeven op scholen door heel Nederland, in 5VWO en 3 HAVO/VWO. Een programma voor VMBO is in ontwikkeling. Er is ruimte voor vragen en gesprek en jullie gaan zelf aan de slag met de klok om de urgentie van de energietransitie aan den lijve te ondervinden.
DAREL Education heeft Energietransitie educatiemodules ontwikkeld om een breder maatschappelijk draagvlak voor de energietransitie te creëren. Onderwijs is volgens ons de meest effectieve manier om begrip en consensus in de samenleving op te bouwen en gerichte, effectieve actie mogelijk te maken. Onze Masterclass is een interactieve dag (of dagdeel) over ons energie-systeem en de mogelijkheden en uitdagingen van de transitie naar volledig duurzame energie.

Yvonne is van oorsprong chemisch ingenieur en heeft zich na het behalen van een MBA ontwikkeld tot generalist. Met meer dan 10 jaar internationale ervaring, o.a. als consultant bij industriële bedrijven slaat zij een brug tussen technologie en bedrijfsleven. Zij zet haar kennis nu in om een systeem voor duurzame energie te bouwen. Enerzijds als adviseur op het gebied van Energietransitie voor oa Havenbedrijf Rotterdam, anderzijds met het delen van deze kennis.  “Zolang de energietransitie nog geen vast onderdeel is van het curriculum op de middelbare school wil ik zo veel mogelijk leerlingen bereiken met kennis over de urgentie, de uitdagingen en mogelijkheden van de energietransitie.”

Karin van Toor

Tiny Forest®: het bos komt de stad in

Het belangrijkste doel van IVN is kinderen de natuur laten beleven. Helaas liggen weinig scholen in of bij een bos. Daarom brengt IVN, in samenwerking met buurten, scholen en gemeenten, het bos naar de scholen. Een Tiny Forest® is een dichtbegroeid, inheems bos ter grootte van een tennisbaan. Kinderen helpen bij het ontwerpen, aanleggen en onderhouden van het bos; zij tellen, vertellen en herstellen en leren in het buitenlokaal over de Nederlandse natuur.  Naast een ranger-programma heeft IVN lespakketten ontwikkeld voor alle groepen van het basisonderwijs en de onderbouw. Karin van Toor heeft in haar eigen achtertuin een Tiny Forest® aangelegd. Zij vertelt over de achtergronden en het aanleggen van zo’n bosje, in je eigen tuin of bij je school.

Karin van Toor, oprichter en eigenaar van Karin’s Groeibedrijf, bestuurslid IVN Rijk van Nijmegen, is betrokken bij het ontwikkelen en verzorgen van cursussen Tiny Forest voor particulieren, het aanleggen van Tiny Forests in Nijmegen en het begeleiden van trainees in het kader van Green Traineeship. Haar doel is het vergroenen van de wereld, te beginnen met haar eigen achtertuin. 

Peter Eisenburger

“Opa, we zijn toch met alles te laat”

“Het is bekend dat groene plantenwanden positieve effecten hebben op de luchtkwaliteit binnen de school en op het concentratievermogen, het leer/werkvermogen en het welbevinden van kinderen en leerkrachten. Dat geldt ook voor een groene buitenruimte, waar kinderen zich vrij kunnen bewegen en op verschillende manieren worden uitgedaagd. Toch is in zo’n 70 procent van de Nederlandse scholen het binnenklimaat in de klaslokalen beroerd. Dat is toch schokkend? In de gezondheidszorg en het bedrijfsleven is er al meer aandacht voor. Daar worden groene, natuurlijke ideeën hier en daar al in bouw-, inrichtings- en verbouwplannen meegenomen.”

Peter Eisenburger heeft meer dan 40 jaar in diverse sectoren van het onderwijs gewerkt in binnen en buitenland (uk/midden oosten). Naast de aandacht voor goed onderwijs heeft hij zich tot op heden ingezet om school en maatschappij te verbinden, als leerkracht, schoolleider en onderwijsadviseur. Ook aan internationalisering van het onderwijs heeft hij bijgedragen.
Peter is naast Anselien initiatiefnemer van Groene-Morgen!

Anselien School

Paardenbloem of kasplantje

Een natuurlijke omgeving is in de maatschappij van nu, met alle prikkels die kinderen en volwassenen te verduren krijgen, belangrijker dan ooit. In een natuurlijke, groene omgeving kunnen we onszelf zijn, ons brein functioneert beter, we bewegen meer en we voelen ons uitgedaagd, niet alleen cognitief maar in alle aspecten van ons mens-zijn. Dit zijn geen loze kreten; er is legio wetenschappelijk onderzoek dat dit onderbouwt. Opvoeding en onderwijs kunnen hiervan profiteren.

Anselien School ontwerper van duurzame interieur concepten en orthopedagoog. In haar bedrijf Studio School staat naast de mens, de biofilie centraal; oftewel onze aangeboren liefde voor de natuur. Anselien adviseert organisaties, schrijft blogs en geeft lezingen over hoe buiten naar binnen gehaald kan worden en waarom dat dat zo belangrijk. Ze is ook WELL accredited Professional, de interieur variant van LEED en BREEAM voor een gezond en ‘empowering’ interieur programma. Naast interieurconcept Healthy Spaces, Happy Faces heeft ze samen met Peter Eisenburger de beweging Groene Morgen! opgezet.

AANMELDEN